۩ Crisis ۩

مارگارت مید: "آشتی دهنده فرهنگهای جهان"

دیشب رفته بودم که از نمایشگاه کتابی دیدن کنم. اصلاً قصد خرید نداشتم اما وقتی که به غرفه‌ی کودکان و نوجوانان رسیدم، کتابی نظرم را جلب کرد. انتشارات فاطمی مجموعه‌ای از کتبی را در حیطه‌ی نوجوانان و جوانان به چاپ رسانده است که یکی از آنان همان کتاب مورد نظر من است. این مجموعه درباره شخصیت‌های مهم علمی و فرهنگی از خوارزمی گرفته تا داروین و بنجامین فرانکلین است. این مجموعه عنوان کلی پیشگامان علم را با خود به یدک می کشد. کتابی که نظرم را به خود جلب کرد، عنوانش نام نویسنده و انسان‌شناس مهمی است که برای نخستین بار اسمش را در کتاب راهنمای نظریه ادبی معاصر دیده بودم. این کتاب را بیش از پنج سال پیش خوانده بودم. تنها در صفحه 266 این کتاب است که اسمش ذکر گردیده است. این «مردمشناس، نشان داده است که صفات منسوب به مردان و زنان در جوامع غیر غربی می تواند کاملاً متفاوت با این صفات در جوامع غرب باشد: مردان می توانند صلح دوست و زنان می توانند جنگ طلب باشند.» حتماً پژواک همین جمله بوده است که در ذهنم ته نشین شده است. کتاب را با توجه به این که مخصوص رده سنی من نبود، خریدم. کتابی در 64 صفحه و همراه با تصاویر رنگی. کتابی که عنوان سترگ فرعی "آشتی دهنده فرهنگهای جهان" را با خود به یدک می کشید؛ کتابی که نام بزرگ "مارگارت مید" Margaret Mead (December 16, 1901 – November 15, 1978) بر آن می درخشید.
مید برای محققان ایرانی ناشناخته نیست. کتاب "بلوغ در ساموآ" ، "فرهنگ و تعهد (پژوهش درباره شکاف نسل ها) ، ترجمه عبدالعلی دستغیب" و همچنین "آدم‌ها و سرزمین ها، مترجم علي‌اصغر بهرامي، " او به زبان فارسی ترجمه شده است. در لابلای کتاب های دانشگاهی هم اغلب اشاره به اندیشه های مید کم نیست. در سال 2001 به مناسبت صدمین سالگرد تولد مارگارت مید کتابی به نام "زن و فرهنگ" بوسیله پژوهشکده مردم شناسی منتشر شد. دختر مارگارت - کاترین بیتسین - نیز مدتی در ایران تحقیقات میدانی کرده است. «مارگارت ميد»، نويسنده كتاب «آدم‌ها و سرزمين‌ها» جنگ را مهم‌ترين تهديد جهان مي‌داند. به اعتقاد وي جنگ جزيي از ذات انسان‌ها نيست، بلكه اكتسابي است، زيرا اقوامي نظير اسكيموها تا سال‌ها از پديده‌اي به نام جنگ بي‌اطلاع بودند.
«مارگارت ميد» با مطالعات مردم‏شناسى خود، برخى از تفاوت‏هاى روانى و رفتارى را زير سؤال مى‏برد و مى‏گويد: در قبيله «مندوگرها» ، مردان و زنان، هر دو افرادى خونخوار و ستيزه جو هستند و بالعكس در قبيله «آراپش‏»، مرد كامل مردى است ملايم و حساس كه با زن مهربان و حساسى ازدواج كرده است. بنابراين، در اين دو قبيله، هيچ كدام از اختلاف بين زن و مرد استفاده نمى‏كردند. در قبيله «چامبولى‏» شيوه رفتار زن و مرد درست‏به عكس شيوه رفتارى است كه در جوامع ما رايج است; زن سلطه جو و بى‏عاطفه است و اداره كارها به عهده اوست; مرد با مسؤوليت كمتر و از نظر عاطفى وابسته به زن مى‏باشد .
برخي از آثار برجسته او از اين قرارند: «رسيدن به سن بلوغ در ساموا (1928) كه محصول تحقيقات ميداني او در «ساموا» است و تا سال ها جز پر فروش ترين كتاب ها بوده است. «رشد و نمو در گينه نو» (1930)، «مسايل جنسي و خلق و خو در سه جامعه بدوي» (1935)، «شخصيت بالينزي»: تجزيه و تحليل تصويري» (1942)، «استمرار تحول فرهنگي» (1964)، «سخني درباره مسايل نژادي» (1971)، «جنس مرد و جنس زن» (1949)، «مردم شناسي: نوعي از علوم انساني» (1964)، «فرهنگ و تعهد» (1970)، «زمستان بلك بري» (1972) كه اتوبيوگرافي ا و از سال هاي واپسين عمرش است و «نامه هايي از ميدان تحقيق» (1977) كه گزيده اي است از مكاتبات او طي سفر به ساموا. مارگارت ميد در حوزه هاي ويژه اي تحقيق و مطالعه مي كرد. بررسي درباره مردم بي سواد اقيانوسيه از ديدگاه هاي روش شناسي و فرهنگ؛ آموختگي فرهنگي رفتار جنسي؛ شخصيت طبيعي و دگرگوني فرهنگ؛ حقوق زنان؛ پرورش و تربيت فرزندان؛ اخلاق جنسي؛ ازدياد سلاح هاي هسته اي؛ روابط نژادي؛ اعتياد؛ كنترل جمعيت؛ آلودگي محيط زيست و گرسنگي در جهان از موضوعات مورد علاقه او بودند اما نگاه جبرگرايي فرهنگي او كه به خصوص در كتاب «رسيدن به سن بلوغ در ساموا» بسيار آشكار است، باعث شد كه مردم شناسان اواخر دهه بيست به بعد، صحت مشاهدات او و استحكام نتيجه گيري هايش را زير سوال ببرند. با اين حال سهمي كه مارگارت ميد بر علم انسان شناسي آمريكا به واسطه مطالعاتش بر جوامع ابتدايي دارد، غير قابل انكار است.

مید سالهاست که مورد علاقه فمینست هاست. موج سوم فمینیسم در تحلیل هایش از آراء مید بهره های فراوان برده است. پژوهشهای میدانی مید برای مردمان شهرنشین آمریکایی به اثبات رساند که دریافت ما از "مردانگی" و "زنانگی" معطوف به فرهنگ است و نه زیست شناسی. اساس تحقیقات فمینیستی مید بر این پایه استوار است که زمینه های فرهنگی و اجتماعی هستند که رشد جنسیت در زنان و مردان را بنیان می نهند. مید نقش خصایص عام در رشد شخصیت را زیر سئوال می برد. مید با مقایسه دوره نوجوانی در جوامع مختلف به این نتیجه رسید که شخصیت از رهگذر اجتماعی شدن و رشد انسان شکل می گیرد نه از خصایص عامی که زیست شناسی باعث شان می شود. ویژگی های مونث و مذکر ذاتی نیستند، بلکه آن ها را فرهنگ تعیین می کنند. مید در کتاب «مسايل جنسي و خلق و خو در سه جامعه بدوي» (1935) نشان می دهد که بین جنس sex و جنسیت gender تفاوتی وجود دارد و جنس دارای منشاء زیست شناختی و رفتار جنسیتی منشاء اجتماعی دارد و برساخته جامعه است. تحقیقات مید در دهه 1920 آمریکا نقدهای فراوانی را برایش به ارمغان آورد. مید آشکار ساخت که رفتار، نگرش ها و احساساتی که فرهنگ های مختلف به مادری نسبت می دهند یا از آن انتظار دارند، تحت شرایط اجتماعی متفاوت متغییر است. مید نخستین مطالعات مهم فمینیستی در زمینه فرهنگها مختلف را انجام داد. مطالعات او گونه‌ای از "مطالعات بینافرهنگی" است.
کتاب ذکر شده اثری در حیطه بیوگرافی مارگارت مید است. گمان نکنم که در کتاب های ترجمه شده از مید در ایران به حوزه زندگی شخصی وی اشاره ای شده باشد. این اثر با نثری روایی به کنکاش در زندگی مید می پردازد و مشکلات پیش رویش در حوزه تحقیقات میدانی را بررسی می کند. این اثر نه تنها برای نوجوانان بلکه برای بزرگسالان نیز خالی از فایدت نیست.

+نوشته شده در شنبه 30 آبان1388ساعت22:24توسط مجید نصرآبادی |

"درام نویسان جهان" نوشته "منصور خلج و ستاره صالحی"

مرجع نویسی در ایران هم شده یک آش شله قمکار؛ نه بدین خاطر که هر چیزی توش پیدا می شود بلکه به این دلیل که به هر روشی که دوست دارند، می نویسند. البته آن شق اول هم که گفتم نیز در کشور ما بسیار دیده شده است. مجموعه کتاب "درام نویسان جهان" نوشته "منصور خلج و ستاره صالحی" از سوی انتشارات سوره مهر منتشر شده است. این کتاب در حوزه کتب مرجع تئاتر قرار می گیرد.
مجموعه سه جلدی درام نویسان جهان که در برگیرنده زندگی، آثار و فعالیت‌های نمایشنامه نویسان جهان از دوران باستان تا دوره کنونی است، تا به حال دو جلد آن منتشر گردیده است. در جلد اول نمايشنامه‌نويساني مانند اشيل، سوفکل، اوريپيد، آريستوفان، مناندر، پلوتوس، ترنس، سنکا، کريستوفر مالرو، ويليام شکسپير، بن جانسن، پير کرني، ژان راسين، مولير، گوته، ايبسن، چخوف، پيراندللو، لورکا، ويليامز، برشت، آنوي، بکت، يونسکو، پينتر و آلبي آمده است و در ميان چهره‌هاي جلد دوم مي‌توان به سه‌آمي موتوکيو، کارلو گولدوني، ويکتور هوگو، اسکار وايلد، ويليام باتلرپيتز، تي.اس. اليوت، ژان کوکتو، توفيق‌الحکيم، ناظم حکمت، ليليان هلمن، ويليام سارويان، امه سه رز، ژان ژنه، پيتر وايس، داريو فو، آرمان گاتي، گونترگراس، اسلاومير مروژک، آئول فوگارد، آرنولد وسکر، فرناندو آرابال، تام استوپارد، پيتر هانتکه، ادوارد باند و سام شپارد اشاره کرد. منصور خلج به ازاي هر نمايشنامه‌نويس مطرح جهان و به موازات تاريخ تئاتر، يک تصوير(عکس، مجسمه و...) را انتخاب کرده و در کنار نام و نام خانوادگي، تاريخ تولد و مرگ او قرار داده است. در کنار عکس، يک معرفي و مقدمه کوچک و مختصر آورده و بعد متن اصلي که در آن شرح زندگي و آثار و تحليل آمده و آخر سر نوبت به پانوشت و بيان منبع تحقيق شده است.
هرچند که همین اندازه توجه به مرجع‌نگاری در حیطه تئاتر، قابل توجه است اما دلیلی برای لاپوشانی کاستی ها آن نمی شود. اگر شما یک خواننده حرفه‌ای کتب ادبیات و تئاتر باشید به راحتی درک می کنید که نویسندگان در شرح نویسی برخی مداخل سهل انگاری کرده اند. بسیاری از نمایشنامه نویسان هستند که در مقالات و برخی دیگر از کتب تاریخی و تئاتری، به شیوه‌ای کارآمدتر و بهتر معرفی گردیده‌اند. شاید تنها ویژگی این اثر باهمآیی این نویسندگان در یک مجموعه باشد و البته معرفی چند کارگردان معاصر که کمتر در اذهان مردم جای دارد. به هر حال نویسندگان برای این مجموعه زحمت کشیده‌اند و خریدن این اثر برای اهل تئاتر ضروری به نظر می‌رسد. سال‌هاست که مرجع نویسان خارجی به صورت گروهی کار می کنند و آن هم با حمایت های یک مرکز نشر، دانشگاه و یا دولتی؛ پس باید به این همت نویسندگان "درام نویسان جهان" درود فرستاد و انتظار این را داشته باشیم که در آینده این مداخل را کاملتر کنند.

برای مطالعه بیشتر اینجا و اینجا را نیز بخوانید.

+نوشته شده در پنجشنبه 28 آبان1388ساعت10:54توسط مجید نصرآبادی |

Dictionary of LITERARY TERMS & LITERARY THEORY

کتب مرجع همیشه در طول زمان به سرعت دچار فرسایش می شوند؛ اما از اعتبار آنها کاسته نمی‌گردد. زبان فارسی برای نقد ادبی اثر ارزنده ای ندارد و آن دسته از کتبی که در حال حاضر مطرح است بیشتر ترجمه ای از آثار خارجی است. البته مرادم از نقد ادبی، کتب مرجعی است که پیرامون اصطلاحات، موضوعات ادبی و مکاتب ادبی باشد. لسان عرب برای نقد ادبی آثار کهنی دارد اما در زبان فارسی این گونه نیست. با این که فارسی زبانان در شعر و شاعری، روزگاری سرآمد ادبیات جهان بودند اما در علم بدیع و فن بلاغت پیشرو نیستند. ما در حال حاضر هنوز میراث خوار نقد ادبی غرب هستیم؛ نقدی که با افلاطون و ارسطو شروع شد و با لونگینیوس ساختار نقد ادبی را شناخت. این ایده ای که مراد فرهادپور درباره اندیشه ورزی ایرانیان مطرح ساخته به شدت صحیح است؛ اندیشه ورزیی که متاثر از فن ترجمه است. در حال حاضر چند کتابی که در حیطه فرهنگنامه‌ای اصطلاحات نقد ادبی در ایران منتشر شده است، همگی به شدت متاثر از ترجمه است. کتاب خانم سیما داد، سیروس شمیسا، مجموعه فرهنگنامه فارسی که زیر نظر حسن انوشه منتشر شد و سایر آثار دیگر همگی از این دست هستند. فرهنگنامه فارسی که یکی از عالیترین نوع این مجموعه است، نتوانسته به تمامی زیر مجموعه ها بپردازد و حتی به طور کامل تمامی مدخل ها را ارایه نداده است. این موضوع را هنگامی متوجه شدم که کتاب Dictionary of LITERARY TERMS & LITERARY THEORY را خریدم. این اثر از انتشارات پنگئون است و نویسنده آن J. A. Cuddon است و اولین چاپ آن 1977 است اما تا به امروز تجدید چاپ شده است. حالا جالب این جاست که این کتاب در ایران به قیمت 6500 تومان است اما مطمئناً در خارج از ایران قیمت این کتاب باید 5 تا 6 برابر ایران باشد، در حالی که من توانسته ام بسیاری از کتاب های لاتین به روز را از اینترنت دانلود کنم اما نتوانستم این اثر را دانلود کنم. در هر صورت کتاب خوبی برای منتقدین ادبی است، زیرا برخی از مدخل هایش هنوز ترجمه نشده است و از حجم آنها نیز در ترجمه های ما کاسته شده است. البته برخی از مترجمین ما بر این عقیده هستند که همین حجم هم برای خواننده ایرانی زیاد است. این اتفاق در فرهنگنامه فارسی به سرپرستی حسن انوشه افتاده است. در آنجا برخی از مدخل ها به طور کامل ترجمه نشده است شاید دلیل مترجم این باشد که این مباحث هنوز در ایران محل توجه نبوده است و شاید این که از کتاب های نام برده می شود که هنوز در ایران ترجمه نشده است. اما این دلیلی برای ترجمه نشدن نیست چرا که بالاخره این آثار هم ترجمه می شوند پس بگزارید تا خواننده ما نیز پیش ذهنیتی از مسائل داشته باشد.

+نوشته شده در سه شنبه 26 آبان1388ساعت19:42توسط مجید نصرآبادی |

مجموعه کامل اشعار قیصر امین پور

کتاب مجموعه کامل اشعار قیصر امین پور به تازگی توسط انتشارات مروارید به چاپ رسیده است. در این سالهایی که دورادور آثار قیصر را می خواندم، آثارش برایم جذاب نبود. حالا که این مجموعه را به تمامی خواندم، این رای ام بیشتر تثبیت شد. البته از حق نگذریم باید گفت که تنها در حیطه غزل و رباعی برخی از کارهایش بدک نیست؛ اما در زمینه ی آزاد و نیمایی اشعارش چنگی به دل من نمی زند. همان طور که میلان کوندرا در کتاب "بار هستی" مفهوم "کیچ" را توضیح می دهد و یا رومن یاکوبسن زبان شناس، مفهوم "عنصر غالب" را تشریح می کند، باید گفت که بسیاری از مردم نیز همیشه گرفتار این قبیل "کیچ"ها و یا "عنصر غالب"های زمانه می گردند. خب این خیلی مهمه که شما کدوم نوع "کیچ" رو انتخاب کنید؛ خب البته "کیچ" کیچه. بسیاری از این عناصر غالب ادبی زمانه از قوه ی مانایی بی بهره هستند، یعنی از بوته زمانه سربلند بیرون نمی آیند.

برخی از دوستان مفهوم "کیچ" را درنیافتند و توضیح خواسته اند البته خود کوندرا نیز در کتاب بار هستی ترجیح می دهد که این کلمه را توضیح ندهد بلکه سعی در آشکارگی آن دارد و من هم نمی خواهم که به دوستان توضیحی بیش از این بدهم تا ذهنیتی برایشان به وجود نیاید. خب حتما این کتاب را بخوانید و مطمئن باشید که پشیمان نمی شوید. البته من برابرنهادی برای این واژه دارم اما ترجیح می دهم که ذهنیت ایجاد نکنم.

+نوشته شده در دوشنبه 25 آبان1388ساعت21:11توسط مجید نصرآبادی |

حداقل سبز رنگ

لحظه نگاری/ 2

حداقل سبز رنگ

ادامه مطلب

+نوشته شده در دوشنبه 25 آبان1388ساعت13:14توسط مجید نصرآبادی |

من توقیف شده‌ام

لحظه نگاری/1

لحظه نگاری ها فصلی از این وبلاگ هستند که شرح عوالم انفسی و آفاقی می باشند. در این پست ها تمامی شخصیت ها سیال می باشند و رخداد موجود خیالی واقعی یا واقعیتی خیالی هستند.

دریافت موزیکی لایت با نام "افسانه ی ۱۹۰۰ " از "انیو موریکون" البته بخشی کوتاه از این آهنگ است با حجمی پایین (کمتر از ۱ مگا بایت)

ادامه مطلب

+نوشته شده در سه شنبه 19 آبان1388ساعت11:5توسط مجید نصرآبادی |

پدر که نیست

مادر بغض را با روسری اش زير گلو گره می زند

و مدام جاروب می کشد

بر خاطرات رفته

و خواهرم ازفرط لاغري پروانه ای غمگين می شود

ساعتی پیش

پدر

مادرم را

مرا

خواهرانم

برادرانم را

تنها گذاشت

و رفت.

یادش همیشه سبز.

+نوشته شده در دوشنبه 11 آبان1388ساعت0:41توسط مجید نصرآبادی |

مسعود سلیمانی سپهر

امشب یادمان مسعود سلیمانی سپهر بود. عکاس، مستند ساز، شاعر و نویسنده نیشابوری. کسی که سالهاست در انجمن سینمای جوانان شاگردان بسیاری را تربیت کرده است و هنوز هم عکاسان بسیاری را آموزش می دهد. او در عکس ها و شعرهایش نگاهی ساده و بی تکلف دارد. شعرهای مسعود سرشار از احساس، صداقت و صمیمیت است. "انجمن سیب زمینی" را تمامی دوستانش به خاطر دارند؛ یک دکان کوچک سیب زمینی و پیاز فروشی که متعلق به پدر مسعود بود و پاتوق فرهنگی ما در سال 1376. این پاتوق کوچک تمامی دنیای فرهنگی و هنری ما در آن سال ها بود. همیشه پس از تعطیل شدن ساعت اداری کار مسعود همه بچه های اهل هنر و ادب به اتفاق مسعود به دکان پدریش می رفتیم و تا پاسی از شب در آنجا به بحث و گفتگو می پرداختیم و آخر شب هم به اغذیه فروشی عبداله می رفتیم و یک پرس ماکارونی فرد اعلا نوش جان می کردیم. حالا امشب برای مسعود به پاس دو دهه فعالیت هنریش، دوباره دوستان جمع آمدند تا خاطره آن سال ها را زنده کنند.

زمانی که این متن را می نوشتم فکر نمی کردم که هفته ای بعد در روزنامه ی خراسان چاپ شود.

+نوشته شده در سه شنبه 5 آبان1388ساعت22:27توسط مجید نصرآبادی |

مظفرالدين شاه و كاروانسرادار !

مظفرالدين شاه از سفرقم مراجعت مي كرد و در ميان راه كجاوه اش خراب شد و مجبور شد در كاروان سرايي را بزند. دلاندار گفت: كيستي؟ مظفرالدين شاه گفت: ما، السطان بن سطان مظفرالدين شاه بن صاحبنظران ناصر الدين شاه- شاهنشاه شهيد فقيد قاجار ، از نواده فتحعلي شاه قاجار رحمه الله عليه هستيم! و آمديم امشب در اينجا بخوابيم! دلاندار از پشت در گفت: آقايون! ما فقط يك اطاق كوچك داريم، براي اين همه آدم جا نداريم.

كتاب: گنجينه لطايف- صفحه 322 ، نويسنده: فرداد

+نوشته شده در دوشنبه 4 آبان1388ساعت19:26توسط مجید نصرآبادی |